رمز اقتدار اقتصادی از دید رهبر شهید تولید، فناوری و مردم
آچار: دومین بخش از گزارش چهار دهه بیانات رهبر شهید، مهم ترین مؤلفه های تحقق تولید همچون توسعه فناوری، دفاع از صنایع کوچک، تقویت صادرات، پیشرفت بهره وری و اتکا به توان داخلی را واکاوی می کند.
به گزارش آچار به نقل از مهر، روز گذشته بخش نخست گزارش «مروری بر بیانات و دیدگاه های رهبر شهید درباره ی صنعت و تولید» را منتشر کرد؛ در قسمت دوم این گزارش، مهم ترین محورهای دیگر این دیدگاه ها و سفارش ها به فعالین و سیاست گذاران حوزه تولید بررسی می شود.
بر همین اساس، یکی از مهم ترین تحولاتی که در سالهای اخیر در ادبیات اقتصادی آیت الله خامنه ای پررنگ تر شد، تاکید بر نقش فناوری و شرکتهای دانش بنیان در توسعه تولید بود.
نام گذاری سال ۱۴۰۱ با عنوان «تولید؛ دانش بنیان، اشتغال آفرین» نشان دهنده این تغییر رویکرد بود؛ تغییری که از افزایش صرف ظرفیت تولید، به سوی ارتقاء کیفیت، بهره وری و فناوری حرکت می کرد.
در این چارچوب، ایشان بارها تاکید کرده بودند که آینده صنعت ایران وابسته به نوآوری، پژوهش و توسعه، تجاری سازی دستیافته های علمی و حضور شرکتهای فناور است. به عقیده ایشان، دانشگاه ها باید به جای تولید صرف مقاله، به حل مسایل واقعی صنعت بپردازند و ارتباط میان مراکز علمی و واحدهای تولیدی تقویت شود.
به عنوان نمونه رهبر شهید در دیدار اعضاء هیأت دولت در سال ۱۳۹۵، بر لزوم توجه جدی به اقتصاد دانش بنیان تاکید کرده و گفته بودند: «ما باید مسئله اقتصاد دانش بنیان را جدی بگیریم؛ این شرکتهای دانش بنیان را واقعا جدی بگیریم.»
این نگاه، بخصوص بعد از رشد شرکتهای دانش بنیان در حوزه هایی مانند تجهیزات پزشکی، نانوفناوری، زیست فناوری، صنایع دفاعی، فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی، بیشتر از گذشته مورد توجه قرار گرفت.
صنایع کوچک و متوسط؛ حلقه مغفول توسعه
اگرچه در افکار عمومی معمولا صنایع بزرگ همچون فولاد، خودروسازی یا پتروشیمی بیشتر مورد توجه قرار می گیرند، اما در بیانات آیت الله خامنه ای بارها بر اهمیت صنایع کوچک و متوسط نیز تاکید شده بود.
به باور ایشان، بخش عمده اشتغال کشور در همین واحدها شکل می گیرد و دفاع از آنها می تواند آثار گسترده ای بر کاهش بیکاری، افزایش تولید و توسعه متوازن مناطق مختلف کشور داشته باشد.
از همین رو، ایشان بارها از مسئولان خواسته بودند که مشکلات واحدهای کوچک تولیدی، کارگاه ها و بنگاه های متوسط را با جدیت بیشتری دنبال کنند؛ برای اینکه تعطیلی هر واحد تولیدی، صرف نظر از اندازه آن، به مفهوم از دست رفتن قسمتی از ظرفیت اقتصادی کشور است.
بخش خصوصی؛ موتور محرک اقتصاد
در منظومه فکری آیت الله خامنه ای، دولت به تنهایی قادر به تحقق رشد اقتصادی نیست. ایشان همیشه بر نقش مردم، سرمایه گذاران، کارآفرینان و بخش خصوصی در توسعه تولید تاکید می کردند.
البته این تاکید به مفهوم رهاسازی اقتصاد نبوده است؛ بلکه ایشان وظیفه دولت را سیاست گذاری، نظارت، ایجاد ثبات اقتصادی، تسهیل سرمایه گذاری و رفع موانع کسب و کار می دانستندایشان وظیفه دولت را سیاست گذاری، نظارت، ایجاد ثبات اقتصادی، تسهیل سرمایه گذاری و رفع موانع کسب و کار می دانستند. از همین منظر، امنیت سرمایه گذاری، ثبات مقررات، ممانعت از تغییرات ناگهانی قوانین، شفافیت اقتصادی و مبارزه با فساد، همچون پیش شرط های رونق تولید معرفی شده اند.
به اعتقاد ایشان، سرمایه زمانی وارد بخش مولد می شود که سرمایه گذار نسبت به آینده اقتصاد اطمینان داشته باشد و بتواند برای فعالیت خود برنامه ریزی بلند مدت انجام دهد. این نگاه سبب شد که در سالهای اخیر، مشارکت مردم در اقتصاد و هدایت سرمایه های خرد به سوی تولید، به یکی از محورهای ثابت بیانات ایشان تبدیل گردد.
واردات، قاچاق و حمایت هوشمندانه از تولید داخلی
یکی دیگر از محورهای ثابت در بیانات رهبر شهید، نسبت میان واردات و تولید داخلی بوده است. ایشان باآنکه هیچگاه واردات را بطور مطلق نفی نکرده اند، اما همیشه میان واردات کالاهای اساسی، مواد اولیه، ماشین آلات و فناوری مورد نیاز صنایع با واردات کالاهای مصرفی دارای مشابه داخلی تفاوت قائل شده اند.
در دیدارهای مختلف با مسئولان اقتصادی، بارها تاکید شده است که واردات بی رویه کالاهایی که امکان تولید آنها در داخل کشور وجود دارد، نه فقط به تعطیلی کارخانه ها و کاهش اشتغال منجر می شود، بلکه انگیزه سرمایه گذاری در قسمت تولید را نیز تضعیف می کند. از همین رو، ایشان خواهان سیاستگذاری هوشمندانه در حوزه تجارت خارجی بوده اند؛ سیاستی که ضمن تامین نیازهای تولیدکنندگان، از ظرفیت صنایع داخلی نیز صیانت کند.
در همین چارچوب، قاچاق کالا نیز همچون لطمه های جدی اقتصاد کشور معرفی شده است. آیت الله خامنه ای در مقاطع مختلف، قاچاق را ضربه ای مستقیم به تولید ملی دانسته و تاکید کرده اند که مواجهه با آن تنها وظیفه دستگاههای نظارتی نیست، بلکه مستلزم هماهنگی میان بخش های مختلف اجرایی، گمرکی، قضایی و امنیتی است. از دید ایشان، هر کالای قاچاقی که وارد بازار می شود، در حقیقت قسمتی از فرصت اشتغال و تولید داخلی را از بین می برد.
بهره وری؛ حلقه تکمیل کننده رشد تولید
در کنار افزایش ظرفیت تولید، آیت الله خامنه ای بارها بر لزوم ارتقاء بهره وری نیز تاکید کرده بودند. در منظومه فکری ایشان، رشد تولید تنها به مفهوم افزایش تعداد کارخانه ها یا میزان تولید کالا نیست، بلکه استفاده بهینه از سرمایه، نیروی انسانی، انرژی، فناوری و زمان نیز اهمیت دارد.
ایشان در سخنرانی های مختلف، اتلاف منابع، پایین بودن راندمان، فرسودگی برخی خطوط تولید و ضعف در مدیریت را همچون چالش های اقتصاد ایران برشمرده و معتقد بودند که قسمتی از ظرفیتهای کشور بدون نیاز به سرمایه گذاری های سنگین و صرفا با اصلاح مدیریت و افزایش بهره وری قابل فعال سازی است.
بر همین اساس، استفاده از تکنولوژی های جدید، نوسازی تجهیزات صنعتی، اصلاح فرآیندهای تولید، کاهش هزینه های سربار و افزایش کیفیت محصولات، همیشه از الزامات رقابت پذیری صنعت ایران در بازارهای داخلی و خارجی عنوان شده است.
نیروی انسانی؛ سرمایه اصلی تولید
در کنار تاکید بر فناوری و سرمایه گذاری، آیت الله خامنه ای همیشه نیروی انسانی را مهم ترین سرمایه تولید می دانستند. در دیدارهای سالانه با کارگران، از آنان بعنوان ستون های اصلی اقتصاد کشور یاد کرده و بر حفظ کرامت، امنیت شغلی، ارتقاء مهارت و افزایش بهره وری نیروی کار تاکید داشته اند.
در این نگاه، کارگر تنها یک عامل تولید نیست، بلکه شریک پیشرفت اقتصادی کشور محسوب می شوددر این نگاه، کارگر تنها یک عامل تولید نیست، بلکه شریک پیشرفت اقتصادی کشور شمرده می شود. به همین دلیل، بارها بر لزوم آموزش های مهارتی، ارتقاء دانش فنی، توجه به ایمنی محیط کار و ایجاد انگیزه برای نیروهای متخصص تاکید شده است.
به عنوان نمونه در دیدار با هزاران نفر از کارگران در سال ۱۳۹۸ نیز، آیت الله خامنه ای «رونق تولید» را یکی از ارکان اصلی اقتصاد مقاومتی دانستند و تاکید کردند: «کار یک ارزش والا است و این مورد باید به یک فهم عمومی در جامعه تبدیل گردد.»
ایشان همین طور نقش مدیران صنعتی را در ایجاد محیطی پویا و امیدبخش برای کارگران و مهندسان بسیار مهم ارزیابی کرده و موفقیت واحدهای تولیدی را حاصل همکاری میان مدیریت کارآمد، نیروی انسانی متخصص و سیاستگذاری صحیح دانسته اند.
صادرات؛ تکمیل کننده زنجیره تولید
در بیانات آیت الله خامنه ای، توسعه صادرات غیرنفتی نیز همیشه در کنار رونق تولید قرار داشته است. ایشان بارها تاکید کرده بودند که تولید زمانی به رشد پایدار منجر می شود که بتواند در بازارهای منطقه ای و جهانی نیز رقابت کند.
بر همین اساس، ارتقاء کیفیت کالاهای ایرانی، کاهش هزینه های تولید، افزایش استانداردها، برندسازی، بازاریابی بین المللی و توسعه دیپلماسی اقتصادی همچون پیش نیازهای افزایش صادرات عنوان شده است. از دید ایشان، حضور مؤثر در بازارهای جهانی علاوه بر ارزآوری، زمینه ارتقاء فناوری، افزایش کیفیت و رقابت پذیری صنایع داخلی را نیز فراهم می آورد.
در همین چارچوب، رهبر شهید بارها از فعالین اقتصادی خواسته بودند که نگاه خویش را به بازار داخلی محدود نکنند و از ظرفیت کشورهای همسایه، منطقه و سایر بازارهای هدف برای توسعه صادرات بهره گیرند.
خودکفایی؛ به مفهوم اتکا به توان داخلی
یکی از مفاهیمی که گاه درباره ی آن برداشت های متفاوتی عنوان شده، موضوع خودکفایی است. مرور بیانات آیت الله خامنه ای نشان داده است که مقصود ایشان از خودکفایی، قطع ارتباط با اقتصاد جهانی یا بی نیازی مطلق از تعاملات خارجی نبوده است.
آنچه در سخنان ایشان بطور مستمر مورد تاکید قرار گرفته، «اتکا به توان داخلی» و کاهش وابستگی در حوزه های راهبردی است؛ به این معنا که کشور در تامین نیازهای اساسی، صنایع مادر، فناوری های کلیدی و کالاهای راهبردی، قابلیت لازم را در داخل بوجود آورد و با این حال، از فرصتهای تجارت و همکاریهای اقتصادی بین المللی نیز بهره ببرد.
یک منظومه فکری منسجم درباره ی تولید
آنچه از مجموعه بیانات رهبر شهید درباره ی صنعت و تولید در چهار دهه گذشته برمی آید، ترسیم یک نقشه راه منسجم برای توسعه اقتصادی کشور است؛ نقشه راهی که در آن، تولید نه صرفا یک فعالیت اقتصادی، بلکه محور پیشرفت، استقلال اقتصادی، اقتدار ملی و افزایش تاب آوری کشور در مقابل فشارهای خارجی به حساب می آید.
در این چارچوب، توسعه تولید تنها با افزایش ظرفیت کارخانه ها محقق نمی گردد، بلکه مستلزم مجموعه ای از اصلاحات ساختاری استتوسعه تولید تنها با افزایش ظرفیت کارخانه ها محقق نمی گردد، بلکه مستلزم مجموعه ای از اصلاحات ساختاری است؛ از ثبات در سیاست گذاری، اصلاح نظام بانکی و تامین مالی تولید گرفته تا بهبود فضای کسب و کار، حذف مقررات زائد، مبارزه با فساد، هدایت سرمایه ها به سوی فعالیتهای مولد، تقویت بخش خصوصی، افزایش راندمان، توسعه صادرات غیرنفتی و ممانعت از خام فروشی.
اقتصاد مقاومتی نیز در همین منظومه فکری، راهبردی بلند مدت برای فعال سازی ظرفیتهای داخلی، کاهش وابستگی به نفت و مقاوم سازی اقتصاد در مقابل تکانه های بیرونی است؛ نگاهی که در سالهای بعد با تکیه بر توسعه فناوری، نوآوری و نقش شرکتهای دانش بنیان، ابعاد تازه ای پیدا کرد و مسیر حرکت از تولید کمّی به تولید دانش محور و ارزش آفرین را پررنگ تر ساخت.
در حقیقت نام گذاری سالهای مختلف با تمرکز بر تولید، ابلاغ سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی و تاکید مستمر بر دفاع از تولیدکنندگان، صنعتگران، کارآفرینان و سرمایه گذاران نشان داده است که این مورد در اندیشه آیت الله خامنه ای یک سیاست مقطعی یا متناسب با شرایط روز نبوده، بلکه راهبردی مستمر و بلند مدت برای اداره اقتصاد کشور محسوب می شد.
برآیند این دیدگاه ها آنست که هر اندازه موانع پیش روی تولید کاهش پیدا کند، فناوری و نوآوری سهم بیشتری در صنعت پیدا کند، سرمایه ها به سوی فعالیتهای مولد هدایت شود و زمینه حضور مؤثرتر بخش خصوصی فراهم آید، امکان رسیدن به رشد پایدار، اشتغال آفرینی، توسعه صادرات و افزایش تاب آوری اقتصاد ایران نیز بیشتر از پیش فراهم خواهد شد.
حرف آخر اینکه به عنوان نمونه رهبر شهید در دیدار اعضاء هیات دولت در سال ۱۳۹۵، بر ضرورت توجه جدی به اقتصاد دانش بنیان تأکید کرده و گفته بودند: ما باید مسئله اقتصاد دانش بنیان را جدی بگیریم؛ این شرکتهای دانش بنیان را واقعاً جدی بگیریم. البته این تأکید به مفهوم رهاسازی اقتصاد نبوده است؛ بلکه ایشان وظیفه دولت را سیاست گذاری، نظارت، ایجاد ثبات اقتصادی، تسهیل سرمایه گذاری و رفع موانع کسب وکار می دانستندایشان وظیفه دولت را سیاست گذاری، نظارت، ایجاد ثبات اقتصادی، تسهیل سرمایه گذاری و رفع موانع کسب وکار می دانستند. در این نگاه، کارگر تنها یک عامل تولید نیست، بلکه شریک پیشرفت اقتصادی کشور محسوب می شوددر این نگاه، کارگر تنها یک عامل تولید نیست، بلکه شریک پیشرفت اقتصادی کشور شمرده می شود.
منبع: a4f.ir
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب