انفجار قیمت خودرو در بازار خودرو های مونتاژی
آچار: بازار خودرو های مونتاژی در ایران طی هفته های اخیر با رشد قابل توجه و کم سابقه نرخها مواجه شده؛ روندی که در خیلی از مدلها با منطق تغییرات قیمت ارز و فاکتورهای کلان اقتصادی هماهنگی ندارد.
به گزارش خبرگزاری، بازار خودرو های مونتاژی چینی در ایران در مقطع فعلی وارد فازی شده که خیلی از کنشگران اقتصادی از آن بعنوان «افزایش غیرهم راستا با متغیرهای اقتصادی» یاد می کنند. بررسی قیمتها نشان داده است که از اواخر فروردین و هم زمان با افزایش نااطمینانی های سیاسی و اقتصادی، قیمت خودرو در بازار آزاد با شیبی تندتر از روندهای معمول رشد کرده است. این در حالیست که نرخ ارز و شاخصهای کلان اقتصادی چنین جهش هایی را بطور کامل توجیه نمی کنند.
مهر نوشت: براستی، آن چه در بازار خودرو های مونتاژی روی داده، بیشتر از آنکه ناشی از تغییر هزینه های تولید یا افزایش واقعی قیمت تمام شده باشد، به تلفیقی از عوامل رفتاری و ساختاری مربوط می شود. افزایش انتظارات تورمی، کاهش اعتماد به ثبات اقتصادی، محدودیت عرضه و همین طور سفته بازی، همگی در کنار هم سبب شده اند بازار از حالت تعادل فاصله بگیرد.
به همین دلیل داده های قیمتی نشان داده است که این افزایش ها نه تنها مقطعی نبوده، بلکه به صورت گسترده ای به شکاف میان قیمت کارخانه و بازار دامن زده و این فاصله را در بعضی مدلها به بیشتر از ۱۰۰ درصد رسانده است.
جزئیات قیمتی
بررسی جزئی تر بازار نشان داده است که در خیلی از خودرو های مونتاژی چینی، اختلاف قیمت کارخانه و بازار به بیشتر از ۱۰۰ درصد رسیده است. این در حالیست که در یک بازار متعادل، چنین فاصله ای معمولا یا وجود ندارد یا در محدوده های خیلی محدود باقی می ماند. اما در شرایط فعلی، خودروهایی مانند تیگو F۸ پرومکس، آریزو ۸، لاماری ایما و پیکاپ G۹ با فاصله های قیمتی سنگین در بازار معامله می شوند؛ به صورتی که قیمت بازار بعضی از این محصولات حتی دو برابر نرخ کارخانه یا بیشتر شده است.
برای مثال، پیکاپ G۹ با قیمت کارخانه ای حدود دو میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان، در بازار به حدود شش میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان رسیده است. این اختلاف ۱۵۰ درصدی نشان داده است که بازار در عمل از منطق هزینه تولید فاصله گرفته و وارد فضای سفته بازی شده است. در همین حال، خودروهایی مانند تیگو F۸ پرومکس و آریزو ۸ نیز با اختلاف بیشتر از ۱۰۰ درصدی در بازار معامله می شوند.
نظارت کجاست؟
نکته مهم تر اینست که این روند محدود به یک یا دو مدل خاص نیست، بلکه به یک الگوی فراگیر در کل بازار خودرو های مونتاژی تبدیل گشته است. حتی خودروهایی که در گذشته اختلاف قیمتی کمتری داشتند، حال با رشد سریع قیمت در بازار آزاد رو به رو شده اند. این مورد نشان داده است که عامل اصلی، نه خاصیت های فنی یا برند خودرو، بلکه شرایط کلی بازار و انتظارات شکل گرفته در آنست.
در این بین، نقش سیاستهای عرضه و واردات نیز خیلی پررنگ است. محدودیت واردات خودرو های خارجی سبب شده بخش قابل توجهی از تقاضا به سوی خودرو های مونتاژی داخلی سازی شده هدایت شود. این در حالیست که اگر واردات به صورت رقابتی و آزاد انجام می شد، خیلی از کارشناسان اعتقاد دارند سطح قیمتها در بازار داخلی به مراتب پایین تر و متعادل تر می بود. به بیان دیگر، بخش مهمی از فشار قیمتی فعلی ناشی از کمبود گزینه های جایگزین برای مصرف کننده است.
از طرف دیگر، سیاست قیمت گذاری نیز بازهم یکی از عوامل کلیدی در ایجاد این شکاف بحساب می آید. زمانیکه قیمت کارخانه به شکل اداری و غیرمنعطف تعیین می شود، اما هزینه های تولید و شرایط بازار آزاد تابع تورم و نرخ ارز هستند، فاصله میان این دو قیمت به شکل طبیعی افزایش خواهد یافت. این فاصله بتدریج به یک رانت تبدیل گشته و زمینه ورود واسطه ها و سفته بازان را فراهم می آورد.
رفتارهای سرمایه ای نیز دراین میان نقش قابل توجهی دارند. در شرایطی که بازارهای مالی دیگر با عدم قطعیت مواجهند، بخشی از نقدینگی به سوی بازار خودرو حرکت می کند. خودرو در چنین فضایی از یک کالای مصرفی به یک دارایی سرمایه ای تبدیل می شود و همین تغییر ماهیت، فشار تقاضا را زیاد می کند و به سفته بازی و حواله فروشی دامن میزند بگونه ای که بازار فروش حواله خودرو با قیمتی کمی بیشتر از کارخانه داغ تر از همیشه میشود.
نکته قابل تأمل اینست که این افزایش قیمتها لزوماً به بهبود کیفیت یا افزایش ارزش واقعی خودرو ها منجر نشده است. در خیلی از موارد، رشد قیمت ها فقط ناشی از شرایط بازار است نه پیشرفت محصول. این مورد سبب شده شکاف میان ارزش واقعی و قیمت معاملاتی خودرو ها بیشتر شود و نوعی حباب قیمتی در بازار شکل بگیرد.
بازار خودرو های مونتاژی چینی در ایران در وضعیت فعلی بیشتر از آنکه تابع منطق اقتصادی کلاسیک باشد، تحت تأثیر مجموعه ای از عوامل رفتاری، سیاستی و روانی قرار گرفته است. ادامه این روند در صورت عدم اصلاح ساختار عرضه، عدم تشدید نظارت و مخدوش بودن فضای واردات، می تواند به ادامه بی ثباتی و عمیق تر شدن شکاف قیمتی منجر شود؛ شکافی که در نهایت هزینه آنرا مصرف کننده غائی پرداخت خواهد نمود.
در مجموع، آن چه امروز در بازار خودرو های مونتاژی مشاهده می شود، نتیجه هم زمان یک شوک بیرونی (تحولات بعد از جنگ) و مشکلات ساختاری داخلی است. این ترکیب سبب شده تا قیمتها در مدت زمانی کوتاه «منفجر» شوند و شکاف میان کارخانه و بازار به سطوحی بی سابقه برسد. در صورت ادامه این شرایط، نه تنها امکان برگشت سریع به تعادل وجود ندارد، بلکه احتمال تشکیل حباب های قیمتی عمیق تر نیز دور از انتظار نخواهد بو ازاین رو تشدید نظارت بر بازار و حضور موثر متولیان همچون وزارت صمت در بازار خودرو بیشتر از پیش ضروری بنظر می رسد.
۲۲۳۲۲۵
به اجمال، این در حالیست که قیمت ارز و فاکتور های کلان اقتصادی چنین جهش هایی را به طور کامل توجیه نمی کنند. بعنوان مثال، پیکاپ G۹ با قیمت کارخانه ای حدود دو میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان، در بازار به حدود شش میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان رسیده است. ادامه این روند در صورت عدم اصلاح ساختار عرضه، عدم تشدید نظارت و مخدوش بودن فضای واردات، می تواند به ادامه بی ثباتی و عمیق تر شدن شکاف قیمتی منجر شود؛ شکافی که در نهایت هزینه آن را مصرف کننده غائی پرداخت خواهد نمود.
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب